Çandır: Sıra geçim gündeminde

Ticaret Borsası (ATB) Haziran ayı meclis toplantısı yapıldı. Başkan Ali Çandır’ın açılış konuşmasını yaptığı toplantıda sektörel sorunlar, sebze ve meyve, hububat, et ve süt piyasalarındaki durum ve beklentiler değerlendirildi. 2019 yılının ilk aylık döneminin özetinin 'seçim' olduğunu aktaran ATB Başkanı Ali Çandır, artık seçim faslının geride bırakılması gerektiğini belirterek, “Şimdi seçim gündeminden geçim gündemine odaklanmalıyız. Önümüzdeki dört yılı toplumsal ve ekonomik ilişkilerin rehabilitasyonu için değerlendirmeliyiz. Çünkü ülkemizin kaybedecek bir saniyesi bile yok, zaman kalkınmaya odaklanma zamanıdır" ifadelerine yer verdi.

Seçim bitti geçim başladı

 2019 yılının ilk yarısını seçim ana gündemiyle tamamlandığını belirten Çandır, seçim faslının geride bırakılması gerektiğini söyledi. Çandır, “Şimdi seçim gündeminden geçim gündemine odaklanmalıyız” diyerek, “Önümüzdeki 4 yılı, toplumsal ve ekonomik ilişkilerin rehabilitasyonu için değerlendirmeliyiz. Çünkü ülkemizin kaybedecek bir saniyesi bile yok, zaman kalkınmaya odaklanma zamanıdır. 2018 yılını yüzde 2,6’lık büyümeyle kapatmıştık. Bu performans, en az yüzde 5’lik büyüme sınırımızın yaklaşık yarısıdır. 2019 yılının ilk çeyreğine ise yüzde -2,6 küçülerek başladık. Eğer son 10 yıldaki yüzde 6,4’lük ortalama büyümeyi geçemezsek hedeflerimizi tutturamayacağız. Nisan, Mayıs ve Haziran aylarındaki gerçekleşmeler de geçen yılın aynı döneminden daha iyi değil. Özellikle enflasyon, kredi ve çek ödemeleri gibi ekonomik göstergelerdeki hareketlilikler bu düşüncemize dayanak oluşturmaktadır” ifadelerini kullandı.

Girdi fiyatları yüzde 50 arttı

Yıllık enflasyonun ilk bakışta yüksek görünebileceğini ancak son 15 yıla bakıldığında tarımın, başta TÜFE olmak üzere tüm enflasyonların hızını düşürdüğünü ifade eden Çandır, “Bunun tek istisnası 2010 yılı Mayıs ayı olmuştur. Şunu da özellikle vurgulamak isterim ki, sektörümüzdeki girdi fiyatları geçen yıla göre ortalama yüzde 50’nin üzerinde artmıştır. Yani en az 20 puanlık maliyet yükü hala üretici ve ticaret erbabının sırtındadır. Stratejik olduğunu kararlılıkla vurguladığım tarım sektörü, yaşadığı zorluklara rağmen sanayi, inşaat ve hizmet sektörlerine göre son 10 yılda daha düşük, fakat istikrarlı büyümüştür. Nitekim, bu 10 yıldaki birinci çeyrek büyümelerini dört ana sektör bakımından değerlendirdiğimizde tarım, yüzde 2,5 ile ortalama büyümesine en yakın sektör olmuştur. Diğer sektörler ise bu dönemde ortalamalarından uzaklaşarak küçülmüşlerdir” dedi.

Tarımda risk sinyali

“Tarım sektörü uzun yıllardır nispi olarak düşük seyreden büyümesini hızlandırmak ve istikrarlı yapısını korumanın önümüzdeki dönemin en önemli hedeflerinden biri olmalı” diyen Çandır, “Son zamanlarda ülkemiz gündeminden düşmeyen tarımsal sorunların çözümü için önümüzdeki dönemi fırsat olarak değerlendirmeliyiz. Aksi halde tüm direncine ve istikrarına rağmen sektörümüz, ciddi hasar görme riskiyle karşı karşıya. Eğer tarımdaki nispi istikrar da bozulursa bunu düzeltmek, diğer sektörlere göre çok daha zor olur ve uzun bir süre ister" şeklinde konuştu. Sektör sorunları Meslek komitelerinden gelen sorunlar hakkında bilgi veren Çandır, “Artan maliyetlerin fiyatlara yeterince yansıtılamaması, tarımda çalışacak işgücünü bulmadaki zorluklar, hal dışı depolardaki rekabet bozucu ticaret, kırdan kente özellikle genç göçünün giderek artması ilk akla gelen sorunlar” diye belirtti. Başkan Çandır, “Et fiyatlarının maliyete göre düşük kalması. Domates başta olmak üzere sebze fiyatlarındaki yüksek dalgalanmaların tek taraflı gündeme gelmesi. İhracattaki kambiyo sorunları. Devlet destekli tarımsal kredilerdeki yüzde 100 faiz artışları" şeklinde diğer sektör sorunlarını sıraladı.

Sahilde buğday verimi azaldı

Başta buğday olmak üzere hububat sektöründe sahil bölgesi hasadının tamamlandığını belirten meclis üyesi Nuri Büyükselçuk, buğday hasadının şu an Trakya bölgesinde devam ettiğini açıkladı. Bu yıl sahil bölgesindeki verimde çok ciddi düşüş yaşandığını belirten Büyükselçuk, “Son 10-15 yılın en düşük miktarı. Dönümde 700 kilodan yaklaşık üçte bir oranında azalmayla 250-300 kiloya düştü. Ancak Türkiye genelindeki yıllık 19-20 milyon tonluk üretimde azalma beklenmiyor. Sahil bölgesinde verim her sene azalıyor. Yağışların hasat dönemi olan mayıs-haziran aylarına kayması etkili oldu" dedi.

Limon ve domates fiyatı artacak

Yaş meyve sebze sektöründen meclis üyesi Cüneyt Doğan, son iki ayın zam şampiyonunun limon olacağını belirterek, “Çünkü depolarda çürüme var" dedi. Domates üretiminde ise sahil sera üretiminin bitmek üzere olduğunu belirten Doğan, bu yıl çok konuşulan domates fiyatlarıyla ilgili arz-talep meselesi olduğunu söyledi. Doğan, “Kış döneminde ürün az olduğu için fiyat yükselir. 10-15 gün sonra sahil sera domatesi biter, 15 Temmuz'dan itibaren de yayla domatesi çıkmaya başlar. Bu yıl Arap yarımadasına, İsrail'e ihracat olduğu için üreticide domates 2 liranın altına düşmez. Pazarda ise 5-6 TL'ye kadar yükselebilir" dedi.

Soğan kışın yine pahalı olacak

Meclis üyesi Muzaffer Aydoğan ise, soğan üretiminde bu yıl Polatlı'da hastalık olduğuna dikkat çekerek, kışın yine soğanın pahalı olacağını ve kar edileceğini söyledi. Soğan üretimini sel olaylarının da etkilediğini belirten Aydoğan, patateste bir sorun olmadığını, bu kış döneminde özellikle soğan, sarımsak ve limonun pahalı olacağını dile getirdi. Ette ithalat büyüyecek Et sektöründen Ata Sönmez, üç senedir karkas kilo fiyatının 28-30 TL olduğunu belirterek, “Ette köylü zarar ediyor. Devlet 29 TL'den ithal ederek 21 TL'den sattı ve zarar etti. Kasaplarda fiyatlar yüksek gibi görünüyor ama kar payı 3-4 lira. Dükkan masraflarını kurtarmıyor. Vatandaşın alım gücü de yok, satışlar yüzde 50 azaldı. İthalat bağımlısı oluyoruz ve bana göre ithalat daha da büyüyecek" dedi. Süt sektöründe ise tahsilat sorunu yaşandığı belirtildi. DİLAN ERAY